عوارض نقشه مغزی QEEG

۲. عوارض جسمی خفیف و موقتی

با این که تست بی‌خطر محسوب می‌شود، برخی افراد ممکن است گزارش‌هایی از ناراحتی جسمی خفیف ارائه دهند:

• احساس خستگی یا سنگینی سر بلافاصله بعد از تست (که اغلب به علت تجربه و استرس انجام آزمایش است).
• احساس سوزن‌سوزن شدن در لب یا انگشتان، یا خارش در محل اتصال الکترودها.
• احساس سنگینی یا فشار ناشی از پوشیدن کلاه الکترود.
• احتمال تحریک یا حساسیت پوستی به ویژه اگر ژل یا خمیر استفاده‌شده سبب واکنش شود.
• ریختن و چسبنده شدن موها، که معمولاً با شستشو حل می‌شود.

۳. علائم عصبی یا روانی جزئی در حوادث خاص

QEEG به خودی خود اختلالات عصبی ایجاد نمی‌کند، اما در موارد استفاده ترکیبی با نوروفیدبک (Neurofeedback) یا پروتکل‌های متداول مهارت‌دهی مغزی (مانند در درمان، اجرای آموزش)، ممکن است برخی عوارض موقت عصبی بروز کند:

• خستگی ذهنی (mental fatigue) و مه‌آلودگی ذهنی.
• اضطراب یا بی‌قراری روانی (emotional lability).
• سردرد یا سرگیجه در برخی افراد در حین جلسات نوروفیدبک.
• حواس‌پرتی یا کاهش تمرکز پس از جلسات آموزشی QEEG/نوروفیدبک، که اغلب گذراست.

این عوارض معمولاً در نوروفیدبک دیده می‌شوند و با QEEG به‌عنوان بخش ثبت و نقشه‌برداری به تنهایی ارتباط مستقیم ندارند، مگر آن که QEEG در چارچوب درمانی ترکیبی انجام شود.

۴. خطرات احتمالی در شرایط خاص یا طراحی نادرست پروتکل‌ها

مطالعات بالینی نشان می‌دهند که در بعضی موارد، به‌ویژه اگر پروتکل بندی به‌درستی انجام نشود، ممکن است خطراتی حتی جدی‌تر بروز کند:

• در بیماران خاص مانند الکلی‌های مزمن همراه با ADHD، به‌کارگیری پروتکل استاندارد افزایش موج آلفا/تتا ممکن است منجر به اختلال عملکرد شناختی، تشنج یا مشکلات کنترل تکانه‌ای شود.

بنابراین، طراحی پروتکل نوروفیدبکی باید با توجه به ویژگی‌های فردی بیمار و تحلیل QEEG صورت گیرد و استانداردهای بالینی رعایت شود.

۵. محدودیت‌های تشخیصی و شواهد ناکافی

QEEG گرچه ابزار قدرتمندی است، اما محدودیت‌هایی دارد که باید مدنظر قرار گیرند:

• قابلیت تشخیص قطعی ندارد و در بسیاری موارد، نیاز به تکمیل با روش‌های دیگر (مانند MRI، مشاوره بالینی) است.
• شواهد قوی در برخی اختلالات مانند ADHD یا دمانس کافی نیستند. برای مثال:
  • شواهد موجود در ADHD متنوع و قابل تعمیم نیستند .
  • در دمانس، هنوز اثباتی وجود ندارد که QEEG تشخیص زودهنگام یا مدیریت بیماری را بهبود دهد.
  • در افسردگی یا درمان دارویی، QEEG هنوز به‌عنوان ابزار پی‌گیری موثر توصیه نمی‌شود.

۶. راهکارها برای کاهش خطرات و ارتقای ایمنی

برای اطمینان از نتایج دقیق و کمترین ناراحتی برای مراجع، موارد زیر توصیه می‌شود:

• پیش از انجام تست، اطلاع‌رسانی شفاف به بیمار درباره‌ی احساسات احتمالی در طول یا بعد از آزمایش.
• اطمینان از کار با فرد متخصص و باتجربه در میدان نورولوژی یا روان‌پزشکی.
• در صورت انجام نوروفیدبک یا پروتکل‌های آموزشی، طراحی دقیق و شخصی‌سازی شده بر اساس ویژگی‌های فردی ضروری است.
• مرور تاریخچه پزشکی بیمار، به‌ویژه در مواردی مانند تشنج، صرع یا سکته مغزی، پیش از تست توصیه می‌شود.

نتیجه‌گیری

نقشه‌برداری مغزی کمی (QEEG) یک ابزار تشخیصی غیرتهاجمی، ایمن و ارزشمند در تحلیل فعالیت مغزی است. عوارض مرتبط با آن عمدتاً خفیف، موقتی و قابل مدیریت هستند؛ مانند خستگی، تحریک پوستی، یا احساس سنگینی سر. در موارد ترکیب با نوروفیدبک، ممکن است علائم جزئی عصبی دیده شود، ولی با طراحی مناسب و نظارت تخصصی، قابل کنترل است. به‌علاوه، محدودیت‌های این روش در قدرت تشخیص و شواهد بالینی در برخی اختلالات لازم است مدنظر قرار گیرد.

با خبر باشید!

با عضویت در کانال تلگرام و یا پیج اینستاگرام ما از آخرین اخبار این حوزه با خبر باشید.